پلی اکسی متیلن یکی از هزارها محصول تولیدی صنعت پتروشیمی است که میتواند مادهی اولیه برای بسیاری از کارخانههای دیگر باشد. در این مقاله بیشتر با آن آشنا میشوید.
پلی اکسی متیلن چیست؟
پلی اکسی متیلن (POM) که با نام پلی استال یا استال نیز شناخته میشود ترموپلاستیک مهندسی نیمه بلورین بر مبنای فرمالدئید است. این ماده 100 درصد قابلیت بازیافت دارد. دو نوع پلی اکسی متیلن از نظر ترکیب شیمیایی وجود دارد: هموپلیمر و کوپلیمر. باید دقت داشت که این مواد را به اشتباه جای یکدیگر استفاده نکنیم. به عنوان مثال هموپلیمر برای استفاده در مواد سوزاننده قوی توصیه نمیشود. از طرفی دیگر، کوپلیمر نسبت به هوموپلیمر در برابر آب گرم مقاوم است.
پلی اکسی متیلن معمولی از فرمالدئید تهیه میشوند. فرآیند پلیمریزاسیون فرمالدئید از طریق آغازگرهای آنیونی مانند تری فنیل فسفین انجام میگردد. پلی اکسی متیلن برای نخستین بار در سال 1956 توسط شرکت دوپونت تولید شد و با نام تجاری دلرین در بازار عرضه شد. درصد بلورینگی در این ماده بالاست و به دلیل ویژگیهایی که دارد میتوان از آن بهعنوان جایگزین فلزات غیر آهنی استفاده کرد.
با افزودن الیاف شیشه به آن سفتی و مقاومت خزشی اش بهبود می یابد.
ویژگیهای پلی اکسی متیلن
خاصیت مکانیکی، شیمیایی و تریبولوژیکی خاص این ماده فاصله بین پلاستیکها و فلزات را از بین برده است. همه گریدهای آن از سختی بالا و خواص مکانیکی خوبی برخوردار هستند.
POM دارای بالاترین مقاومت و استحکام در میان تمام پلیمرهای مهندسی تقویت نشده همراه با پایداری ابعادی بسیار خوب، ضریب اصطکاک پایین و مقاومت در برابر سایش بسیار خوب همراه با خواص دیالکتریک مناسب است.
در این میان کوپلیمرها، مقاومت بالایی در برابر رسانههای قلیایی و همچنین در برابر سوختهای دیزل و قرار گرفتن در معرض هیدرولیز دارند. از ویژگی های هوموپلیمرها می توان به استحکام بسیار بالا، مقاومت، عملکرد خزش و مقاومت در برابر خستگی و مقاومت در برابر ضربه بالا ، بهویژه در دمای نسبتاً پایین اشاره کرد. از معایب هوموپلیمرها ممقاومت پایین در برابر اشعه ماورا بنفش و نامناسب برای استفاده در آب گرم و بخارآب است.
از همهی این ویژگیهای مهمتر آنکه این ماده بازیافت میشود.
کاربرد پلی اکسی متیلن
پلی اکسی متیلن یک پلاستیک مهندسی با حجم بالا است. تولید سالانه آن در سراسر جهان در محدوده نیم میلیگرم است.
به دلیل ثبات ابعادی بالا، به عنوان ماده ای با سختی و مقاوم در برابر خزش شناخته شده است.
این ویژگی ها باعث میشود تا از آن بهعنوان جایگزینی برای قطعات فلزی استفاده شود. این ماده همراه با رزینهای کوپلیمر، تقریباً در همه صنایع بهعنوان یک پلاستیک مهندسی کاربرد گستردهای دارند که شامل قطعات مکانیکی، خودرو، لولهکشی، سختافزار و ماشینآلات و همچنین قطعات الکترونیکی و الکتریکی است. از جمله در ماشین آلات می توان به چرخدندهها، یاتاقانها، غلتکها، زنجیرهای نقاله، محفظههای پمپ و فیلتر، اتصالات سوپاپ جریان هوا و شیرها اشاره کرد.
قطعات ساخته شده با این ماده در صنعت حملونقل عبارتند از: پمپبنزین و محفظههای فیلتر، قطعات فن خنککننده، دربهای سوخت، دستگیره درها، ستون فرمان، مجموعه تعویض دنده، گیرههای برفپاککن شیشه جلو اتومبیل و نازلهای شستشوی شیشه جلو اتومبیل.
لوازمخانگی و ابزار مانند قطعات مخلوطکن غذا، نازل آبپاش، سر دوش، اتصالات مبلمان و کشو ، قطعات در دستگاههای اسپرسو و قهوه ساز، دستگیرههای چاقو و ابزار هستند.
همانند تمام پلاستیکهای موجود در فناوری پزشکی، پلی استال ها نیز باید کیفیت بالایی داشته باشند. آنها در خطوط تولید جداگانه تولید میشوند. در دسترس بودن آنها در طولانیمدت تضمین میشود. استانداردهای بسیار بالایی از نظر یکنواختی محصول در تولید نمرات SC (کنترل ویژه) روی آن ها اعمال میگردد.
مقایسه پلی استال و پلی آمید
پلی استال نارسانای خوبی است ولی عالی نیست! مشخصههای عایق و مقاومت دمایی و چقرمگی را داراست. بنابراین برای کارهای الکتریکی مناسب می باشد.در مقایسه با پلی آمید از نظر مقاومت خزشی، استحکام خستگی، مقاومت در برابر آب و سختی پلی استال بهتر است. اما پلی آمید استحکام در برابر ضربه و مقاومت سایشی بالاتری دارد.
در پایان
امروزه ، بیش از 70 درصد از ظرفیت جهانی تولید POM در آسیا واقع شده است. بازار سالانه در حدود 4.5 درصد در حال رشد است که در کل در سال 2018 حدود 1350 کیلوگرم بوده است. خریداران اصلی صنعت خودرو و صنایع برق و الکترونیک هستند. سایت و اپلیکیشن تموک بستری را فراهم کرده است که این ماده را به راحتی در بازار عرضه کنید.
