مواد زیادی در آزمایشگاهها مورد استفاده قرار میگیرد که ممکن است نبود هر یک از آنها منجر به مختل شدن فرآیند آزمایششده و فرآیند متوقف شود. برخی از مواد شیمیایی از اهمیت بیشتری برخوردار هستند و یا به بیان بهتر کاربردیترند. اسید استیک یکی از مواد شیمیایی است که در آزمایشگاههای علمی و صنعتی استفادههای زیادی داشته و از جمله مواد مهم به شمار میرود. اما واقعا اسید استیک چیست؟ و چرا این قدر پرکاربرد است؟
در این مطلب با اسید استیک و کاربردهای آن بیشتر آشنا شوید.
اسید استیک چیست؟
اسید استیک مادهای شفاف، بدون رنگ و آلی با بویی تند شبیه به سرکه است. اسید استیک خالص با نام اسید یخبندان نیز یاد میشود. این ماده با نام تجاری جوهر سرکه، اتانوئیک، متان کربوکسیلیک اسید شناخته میشود و اولین بار توسط فرآیند تخمیر شراب بهصورت سرکه کشف شد. این اسید در گروه اسیدهای ضعیف قرار دارد و فرمول شیمیایی آن CH3COOHاست.
این اسید قدرت خورندگی زیادی دارد و از قابلیت اشتعالپذیری بالایی برخوردار است. اسید استیک به دو دستهی خوراکی و صنعتی دستهبندی میشود. در نوع خوراکی آن سرکه است که همه ی ما آن را میشناسیم و مزهای تندوتیز دارد. مقدار غلظت اسید در بخش پختوپز در حدود ۵ درصد است. اسید استیک صنعتی قابلیت ترکیب و واکنشپذیری با عناصری مانند پتاسیم، روی و سدیم را دارد. واکنش این اسید با این عناصر منجر به تولید هیدروژن میشود. همچنین قابلیت انحلال در آب را نیز دارد.
کاربردهای اسید استیک
کاربردهای غذایی
از شناختهشدهترین کاربردهای اسید استیک سرکه بوده که حاوی ۸ درصد اسید استیک است. بنابراین میتوان گفت سرکه، اسید استیک رقیق است. باکتریهای مخمر سرکه به دلیل تمایل به تولید اسید استیک به این نام معروف شدهاند. میزان اسید استیکی که در سطح جهانی برای تولید سرکه مورد استفاده قرار میگیرد زیاد نیست اما از دیرباز این ماده یکی از پرکاربردترین مواد در تولید سرکه بوده است.
این اسید در صنعت مواد غذایی بهعنوان چاشنی، طعمدهنده، اسیدیکننده، بیرنگکننده، ترش کننده، تنظیمکنندهی pH، حلال و نگهدارنده کاربرد دارد. علاوه براین این اسید بهعنوان یک افزودنی به دیگ بخار برای بخارپز کردن مواد غذایی استفاده میشود. این ترکیب یک ماده مؤثر برای تمیز کردن و ضدعفونی کردن مواد غذایی قبل از پختوپز است. قرار گرفتن در معرض ترکیبات صنعتی که حاوی اسید استیک همچون رنگ، آفتکشها، پلاستیکها و پارچهها برای سلامتی خطرناک است. اما استفاده از آن در غذاها، بیخطر است.
دارو
اسید استیک دارای خواص ضد باکتریایی بالایی است. این اسید در غلظت ۱ درصد میتواند بهعنوان ضدعفونیکننده مورد استفاده قرار گیرد. این ماده قابلیت جلوگیری از عفونت و از بین بردن باکتریها را دارد. مطالعهای بر روی زخمهای سوختگی که توسط محققان دانشگاه بیرمنگام و انستیتوی ملی تحقیقات بهداشت، بازسازی جراحی و میکروبشناسی انجام شد، فعالیت ضد باکتری اسید استیک را آزمایش کردند و دریافتند که حتی در غلظتهای پایین اسید، این ترکیب بهطور فعال مانع رشد پاتوژن ها، از تشکیل بیوفیلم ها جلوگیری کرده و بیوفیلم های از قبل تشکیلشده را ریشهکن میکند. همچنین در غربالگری افراد مشکوک به سرطانهای مختلف از جمله سرطان رحم کاربرد دارد. علاوه بر آن، از مواد اولیه برای تولید استون، اتیل استات و آسپیرین نیز هست. دیگر کاربرد این اسید در آزمایشگاههای بالینی برای تشخیص تعداد گلبولهای قرمز و سفید است. برای قرنها در سراسر جهان، مادهای اصلی برای دارو نیز بوده است.
چسب و رنگ و رنگرزی
یکی از محصولاتی که توسط اسید استیک تولید میشود، مونومر وینیل استات است. واکنشی متشکل از اتیلن، اسید استیک و اکسیژن که بروی کاتالیزور پالادیوم انجام شده و وینیل استات ایجاد میشود. محصول به دست آمده میتواند در مواد اولیه تولید چسب و رنگ مورد استفاده قرار گیرد.
اسیدی که در رنگرزی برای رنگآمیزی و تنظیم pH کاربرد دارد، اسید استیک می باشد. این ماده منجر به ثابت شدن رنگ و تکمیل فرآیندهای اکریلیک، داکرون، نایلون و سایر الیاف شیمیایی،پشم و ابریشم و سایر الیاف حیوانی، پنبه، پارچه، نخ و سایر الیاف گیاهی میشود.
کشاورزی
اسید استیک مادهای برای از بین بردن علفهای هرز است. با حمله کردن این ماده به غشای سلولی علفها، علفهای هرز خشک میشوند. عملکرد اسید استیک بهعنوان علفکش نسبت به نمونههای دیگر سرعت بیشتری دارد. همچنین، باکتریهای مضر خاک توسط آن از بین میروند. درصد غلظت مناسب برای آن بهعنوان علفکش ۱۰ تا ۲۰ درصد است. از دیگر کاربردهای این اسید در صنعت دام استفاده از آن در سیلوی خوراک برای جلوگیری از رشد باکتریها و قارچها است.
رسوبزدایی و زنگزدایی
اسید استیک یک رسوبگیر فوقالعاده قوی است. با واکنش اسیداستیک با رسوبها، گازهای آهک و حباب دیده میشود.
در پایان
در این مطلب سعی کردیم به سوال اسید استیک چیست؟ پاسخ داده و برخی از کاربردهای آن را معرفی کنیم. اسیداستیک، اسیدی شناخته شده و پرکاربرد در آزمایشگاههای علمی و صنعتی بوده و در غلظتهای مختلف کاربردهای متفاوتی دارد. بنابراین عدم حضور آن منجر به مشکلات بیشماری برای صنایع مختلف میگردد. در سایت و اپلیکیشن تموک انواع مواد شیمیایی را بهطور عمده خرید و فروش کنید (از اینجا مقاله خرید و فروش محصولات شیمیایی را مطالعه کنید).
شما نیز اگر تامین کننده اسید استیک و دیگر مواد شیمیایی هستید، می توانید با ثبت نام در سامانه تموک بیزینس و ثبت عرضه به زنجیره تامین مواد و کالا بپیوندید. همچنین اگر متقاضی تامین این محصول هستید، می توانید با ثبت تقاضا از موتور جستجوی تموک کمک بگیرید.
