مقدمه
تمیزکننده ها نقش مهمی در زندگی امروز ما دارد. با از بین رفتن میکروبها و آلایندهها سلامت انسان تضمین میشود. یکی از تمیزکنندههایی که قدمت زیادی دارد، صابون است. شواهد نشان میدهند که اولین صابونها 2800 سال پیش از میلاد مسیح توسط بشر توسط بابلیها، بینالنهرینیها، مصریها، یونانیها و رومیها همهی این مردمان صابون را با مخلوط کردن چربی، روغن و نمک صابون تولید میکردند.
صابون یکی از قدیمیترین و پرکاربردترین مواد شوینده است که برای تمیز کردن و بهداشت شخصی استفاده میشود. 
صابون چیست؟
صابونها محصولات محلول در آب هستند که از نمکهای اسیدهای چرب سدیم یا پتاسیم ساخته میشوند. این مادهی تمیزکننده از انحلال انواع چربی و روغن در ترکیبات قلیایی تولید میشود. مواد سازندهی صابون عبارتاند از: چربی یا روغن، ترکیبات قلیایی و افزودنیها
چربی یا روغن :
منبع اصلی تأمین چربی و روغنی که در صابون مورداستفاده قرار میگیرد، از منابع حیوانی و گیاهی تأمین میگردد. هر چربی یا روغن از مخلوط چند تری گلیسیرید تشکیل شده است. تری گلیسیرید انواع مختلفی دارد و هر نوع آن از ترکیب خاصی از اسیدهای چرب تشکیل شده است. این اسیدهای چرب هستند که در ساخت صابون استفاده میشود.
ترکیبات قلیایی:
این ترکیبات قلیایی محلولهای فلز قلیایی مانند سدیم یا پتاسیم است. در اصل، مواد قلیایی مورداستفاده در صابونسازی از خاکستر گیاهان به دست میآمد اما اکنون این مواد بهصورت تجاری تهیه میشوند. امروزه اصطلاح قلیایی مادهای را توصیف میکند که از نظر شیمیایی یک پایه است (نقطه مقابل اسید) و با یک اسید واکنش نشان میدهد و خنثی میکند. متداولترین مواد قلیایی در ساخت صابون، هیدروکسید سدیم و هیدروکسید پتاسیم است.
مواد افزودنی:
برای بهبود شکل، ظاهر و بوی مواد صابون از مواد افزودنی استفاده میشود. صابونی با ظاهری زیبا و عطری خوشنظر بسیاری از افراد را به خود جذب میکند. علاوه بر آن، مواد افزودنی، عملکرد صابون برای از بین بردن لکهها و چربیها را افزایش میدهد. بهعنوانمثال روغن نارگیل حلالیت چربیهای اولیه در قلیا را بهشدت بالا میبرد.
روش های تولید صابون
دو فرآیند اصلی برای تولید آن وجود دارد: فرآیند سرد، فرآیند گرم
فرآیند سرد: اسیدهای چرب مورداستفاده در این روش هر روغنی میتواند باشد مانند پیه گوشت گاو ، روغن زیتون یا روغن کنف. برای تولید محصولی ملایم، باید در این روش مقدار ترکیبات قلیایی مانند هیدروکسید سدیم و چربی به دقت اندازهگیری شود تا واکنش مطلوبی اتفاق بیافتد. افراد فعال در تولید صابون با این روش ابتدا مقدار چربیها را مشخص کرده و سپس بر اساس آن، مقدار مناسب یون را تعیین میکنند. اگر در صابون مقدار زیادی ترکیبات قلیایی واکنش ناپذیر قرار داشته باشد، pH صابون بالا رفته و میتواند به پوست آسیب برساند. برعکس نیز، اگر مقدار این ماده به نسبت چربیها کم باشد محصول نهایی، چربی زیادی خواهد داشت. صابون تولیدشده با این فرآیند کیفیت مناسب و ماندگار دارند. این نوع صابونها بر اساس روغن مورداستفاده در آن میتواند ملایم و یا بسیار مرطوب باشد.
فرآیند گرم: در این فرآیند برخلاف فرآیند سرد، نیازی بهاندازه گیری دقیق نیست که مزیت این روش نیز بهحساب میآید. برای تولید صابون در آن، همهی مواد در محفظه ریخته شده و بروی منبع حرارتی قرار میگیرد و مرتب هم زده میشود. تحت این شرایط آب اضافی مواد تبخیر شده و پس از سرد شدن صابون تولید شده است. محصول تولید شده برخلاف نوع سرد فوراً میتواند مورداستفاده قرار گیرد زیرا دمای بالا منجر به واکنش سریع مواد میگردد. دمای مورد نیاز در این فرآیند بین 80 تا 100 درجه سانتی گراد است. جالب است بدانید پیش از اختراع دماسنج، تولیدکنندگان صابون دما را با مزه کردن یا با نگاه کردن تعیین میکردند.
انوع صابون
صابونهای جامد:
رایجترین نوع صابون که برای شستشوی دست و بدن استفاده میشود.
صابونهای مایع:
برای شستشوی دستها و بدن بهکار میروند و اغلب حاوی مواد مرطوبکننده هستند.
صابونهای دارویی:
حاوی مواد ضدعفونیکننده یا درمانی برای کمک به مشکلات پوستی مانند آکنه یا عفونتها.
صابونهای آرایشی:
حاوی مواد نرمکننده و مرطوبکننده برای حفظ لطافت و نرمی پوست.
صابونها نه تنها برای بهداشت شخصی بلکه برای کاربردهای مختلف صنعتی و خانگی نیز استفاده میشوند، مانند صابونهای شستشوی لباس، صابونهای ظرفشویی و صابونهای مخصوص نظافت صنعتی.
عملکرد صابون
هر مولکول دو سر دارد یک سر یونی و سر دیگر زنجیرهی هیدروکربنی دارد. مولکولهای یونی آبدوست بوده و در آن حل میشود. زنجیرهی هیدروکربنی، آبگریز و غیر قطبی بوده و میتواند مواد غیر قطبی از جمله روغن و چربی را در خود حل میکنند. این مولکولها در واقع پلی هستند بین آب و روغن که با حل کردن مولکولهای چربی در خود، امولسیونی از قطرات کوچک چربی در آب تشکیل میدهند. به موادی که از چنین مولکولهایی تشکیل میشوند، سورفکتانت گفته میشود. بهطورکلی، مولکولهای سورفاکتانت حاوی انتهایی چربیدوست (چربیدوست) و انتهای آبدوست (آبدوست) هستند که باعث حل شدن مولکول در آب میشود. بار الکتریکی انتهای آبدوست مولکول بین انواع مختلف سورفاکتانت ها تفاوت ایجاد میکند. بنابراین با این ویژگی های خاص میکروب ها از محل شستشو دفع می شوند.
در پایان
امروزه کارخانههای تولید مواد شوینده در سرتاسر دنیا تأسیس شدهاند که علاوه بر صابون، مواد دیگری نیز تولید میکنند. این کارخانههای ضامن سلامت جامعه هستند.
در سایت و اپلیکیشن تموک میتوانید انواع مواد شوینده و صابونهای متنوع را خریداری یا به فروش رسانید.
