کاربردهای اکسید روی و ویژگی های آن
مواد معدنی مانند اکسید روی در همه جای زمین یافت میشوند. در پوستهی زمین بیش از 4000 مادهی معدنی مختلف کشفشده است. از متداول ترین راههای شناخت مواد معدنی استفاده از آزمون پراش پرتوایکس یا بهاختصار XRD است. کشور ما نیز غنی از معادن مختلف بوده و ذخایر زیادی از مواد معدنی را در خود جای داده است. در این مطلب قصد داریم به معرفی ویژگیها و کاربردهای اکسید روی بپردازیم.
اکسید روی چیست؟
اکسید روی (ZnO) یک ترکیب غیر آلی بوده و غیرقابلحل در آب است. اما در اسیدهای رقیق و بازها حل میشود. این ماده نقطه ذوب بالایی داشته و در 1975 درجهی سانتی گراد تجزیه میگردد. روی بهصورت ماده معدنی در معادن وجود دارد اما اکسید روی اغلب بهصورت مصنوعی و از اکسیداسیون دمای بالا از سنگ معدن روی یا فلز روی ساخته میشود. ZnO به دو شکل متبلور بلندروی و ورتزیت ،که پایدارتر است، وجود دارد. این ماده جاذب نور فرابنفش نیز میباشد.
در سالهای اخیر تحقیقات زیادی بر روی نانو ذرات اکسید روی انجام شده است و خواص جدیدی برای این ماده در مقیاس نانو کشف شده است مانند غیر سمی بودن و خنثی بودن در مقابل مواد غذایی.
کاربردهای اکسید روی
این ماده را میتوان در لاستیکها، پلاستیکها، سرامیکها، شیشه، سیمان، روان کنندهها، رنگها، پمادها، چسبها ، مواد درزگیر، رنگدانهها، غذاها، باتریها، فریت ها، بازدارندههای آتش و نوارهای کمکهای اولیه پیدا کرد.
اکسید روی و رنگ
رنگها از مواد مختلفی تشکیلشدهاند که شامل رنگدانه، رزین، چسب، حلال و مواد افزودنی است. اکسید روی یکی از مهمترین اجزای رنگ است که منجر به ایجاد مقاومت در برابر کپک و خوردگی است و لکهگیری را آسان میکند و در واقع مادهی اصلی رنگدانه سفید بوده و با نام سفیدروی یا سفید چینی شناخته میشود از دیگر رنگدانههای سفید، تیتانیوم، سرب و روی هستند.
رنگدانه سفیدروی نسبت به نور پایدار بوده و تغییر رنگ نمیدهد و رنگهای حاوی این رنگدانهها با گذشت زمان سفیدی خود را حفظ میکنند.
هم چنین، در مقایسه با دیگر رنگدانههای سفید آسیاب شده با روغن، تمایل به زردی کمتری از خود نشان میدهد.
اکسید روی و پزشکی
سالهای زیادی است که پزشکان به بررسی مزایای استفاده از روی برای کمک به بهبود زخم پرداختهاند. بهطور چشمگیری، بیش از 3000 سال برای درمان زخمهای پوستی از اکسید روی استفاده میشده است. برای زخمهای خارجی از پانسمانهای حاوی اکسید روی میتوان استفاده کرد. حضور اکسید روی در پانسمان، باعث تسریع ترمیم زخم و کاهش عوارض در مقایسه با پانسمان زخم استاندارد بعد از عمل میشود.
اکسید روی برای درمان یا جلوگیری از تحریکات پوستی جزئی مانند سوختگی و بریدگی کاربرد دارد. همچنین، در برخی محصولات کرمهای ضد آفتاب نیز مورد استفاده است زیرا جاذب اشعهی فرابنفش می باشد. اکسید روی خواص ضدعفونیکنندهای نیز دارد.
اکسید روی و مواد غذایی
اکسید روی در محصولات غذایی بهعنوان یک افزودنی، بهطور هدفمند به غذا اضافه میشود تا ارزش غذایی آن را افزایش دهد. این ماده بهعنوان تقویتکنندهای عمل میکند که به بهبود ظاهر، عطر و طعم، بافت و خاصیت ذخیرهسازی غذا کمک میکند. اکسید روی نیز اغلب در غلات صبحانه یافت میشود. در همین حال، غذاهایی نیز وجود دارد که بهطور طبیعی سرشار از روی هستند، بهعنوانمثال ، گوشت قرمز، ماست، بادامهندی، و دانه کدوتنبل. مواد غذایی سرشار از پروتئین همچنین مقدار قابلتوجهی روی نیز دارند.
اکسید روی در غنیسازی مواد غذایی، که فرآیند افزودن عمدی مواد مغذی به غذا برای افزایش ارزش غذایی آن است، نقش بسزایی دارد.
اکسید روی و سرامیک
این ماده دارای ظرفیت حرارتی نسبتاً زیاد، هدایت حرارتی کم و پایداری در دمای بالا است. هم چنین، نقش کلیدی در لعاب سازی دارد و بدون حضور آن امکان تولید کاشی و سرامیک وجود ندارد. اکسید روی شرایط پخت را بهبود بخشیده و دمای ذوب را بالا میبرد. همچنین بر روی ویسکوزیته مؤثر است.
از اکسید روی در بسیاری از اشیا سرامیکی در زندگی روزمره میشود، مانند: کاشیهای دیواری و کف، ظروف و وسایل آشپزی استفاده می شود.
اکسید روی وساخت لاستیک
از دیگر کاربردهای اکسیدروی در ساخت لاستیک است. اکسید روی (ZnO) به دلیل خواص عالی، ترکیبی است که به طور گسترده در صنعت لاستیک استفاده میشود و به عنوان یک فعالکننده برای جوشاندن لاستیک عمل میکند.
لاستیک طبیعی از طریق یک فرآیند شیمیایی به نام جوشاندن به ماده بادوامتری تبدیل میشود. بین ۵۰ تا ۶۰ درصد اکسید روی در صنعت لاستیک مورد استفاده قرار می گیرد.
بنابراین ، اکسید روی به ترکیبات لاستیکی استحکام میبخشد و مقاومت آنها را در برابر گرما و سایش بهبود میبخشد و به محافظت در برابر تخریب فرابنفش کمک میکند.
استفاده زیاد از اکسید روی در صنعت لاستیک به دلیل بسیاری از خصوصیات نوری، فیزیکی و شیمیایی است. بهعنوانمثال ، لاستیکها برای دوام و هدایت گرمای زیاد به بارگذاری زیاد اکسید روی نیاز دارند. از آنجا که ایجاد گرما در لاستیک با سرعت بالا نقش مهمی در حفظ ایمنی خودرو دارد بسیار مهم است.
در پایان
کاربردهای اکسیدروی در صنعت به اندازه ای زیاد است که در اینجا فقط به چند نمونه اشاره کردیم. امید است این مطلب توانسته باشد آگاهی شما را درباره اکسیدروی افزایش دهد.
در سایت و اپلیکیشن تموک می توانید انواع مواد معدنی را به فروش رسانده یا خریداری نمایید.
