منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (منا) به سمت آیندهای مبتنی بر فناوری در حرکت است و سال ۲۰۲۶ نقطه عطفی برای نوآوری خواهد بود. با سرازیر شدن سرمایهگذاریهای جهانی به بازارهایی مانند عربستان سعودی، امارات متحده عربی و مصر، منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا به سرعت در حال کنار گذاشتن تصویر وابسته به نفت خود و ظهور به عنوان قطب فناوریهای پیشرفته است. این تحول فقط مربوط به تنوع اقتصادی نیست – بلکه یک تغییر شکل استراتژیک در نحوه عملکرد مشاغل، ارائه خدمات توسط دولتها و شکوفایی جوامع در عصر دیجیتال است.
چرا این موضوع اکنون اهمیت دارد؟
با پروژههایی مانند چشمانداز ۲۰۳۰ عربستان سعودی و استراتژی ملی هوش مصنوعی امارات متحده عربی که در حال شتاب گرفتن هستند، کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا در حال استفاده از فناوری برای مقابله با چالشهای منطقهای مانند کمبود آب، شهرنشینی و بیکاری جوانان هستند. این مقاله به بررسی تأثیرگذارترین روندهای فناوری که قرار است در سال ۲۰۲۶ بر چشمانداز خاورمیانه و شمال آفریقا حاکم شوند، از شهرهای هوشمند مبتنی بر هوش مصنوعی گرفته تا پیشرفتهای چشمگیر در انرژیهای تجدیدپذیر، میپردازد. شما با کاربردهای دنیای واقعی، بینشهای تخصصی و استراتژیهای عملی برای پیمایش این اکوسیستم پویا آشنا خواهید شد.
چشمانداز فناوری در حال تکامل منا: مبانی ۲۰۲۶
رشد فناوری منطقه منا بر سه ستون بنا شده است: جاهطلبی دولت، جمعیت جوان و همکاری فرامرزی. سرمایهگذاری ۶.۴ میلیارد دلاری عربستان سعودی در استارتآپهای فناوری و ظهور مصر به عنوان سریعترین بازار فینتک در حال رشد آفریقا، نمونهای از این تغییر است. برخلاف سالهای گذشته که بر زیرساختها متمرکز بودند، سال ۲۰۲۶ شاهد بلوغ در بخشهایی مانند تنظیم مقررات هوش مصنوعی (از طریق ابتکاراتی مانند هیئت مشاوره اخلاق هوش مصنوعی دبی) و استقرار ۵G خواهیم بود، به طوری که قطر و بحرین در حال حاضر به پوشش ۹۰ درصدی جمعیت دست یافتهاند.
چالشهای منحصر به فرد منطقه مانند گرمای شدید و کمبود آب، نوآوریهای محلی را هدایت میکنند. به عنوان مثال، استارتآپهای فناوری کشاورزی عمانی در حال آزمایش مزارع هیدروپونیک با هدایت هوش مصنوعی هستند که ۹۵ درصد آب کمتری نسبت به کشاورزی سنتی مصرف میکنند.
هوش مصنوعی و اتوماسیون: ستون فقرات جدید نیروی کار
گزارش هوش مصنوعی منا از PwC پیشبینی میکند که تا سال ۲۰۲۶، ۳۰ درصد از کسبوکارهای منا، اتوماسیون مبتنی بر هوش مصنوعی را برای عملیات اصلی خود به کار خواهند گرفت. NEOM عربستان سعودی در حال نمونهسازی اولیه تحویل خودکار با پهپاد برای مراقبتهای بهداشتی است، در حالی که بانکهای امارات متحده عربی مانند Emirates NBD از چتباتها برای رسیدگی به ۸۲ درصد از درخواستهای معمول مشتریان استفاده میکنند. نکته مهم این است که این فقط کاهش هزینه نیست – “استراتژی ملی هوش مصنوعی” بحرین بر ایجاد مشاغل با ارزش بالاتر از طریق همکاری انسان و هوش مصنوعی تأکید دارد.
مثال دنیای واقعی: MaxAB مصر از یادگیری ماشینی برای بهینهسازی مسیرهای تحویل شبکه تأمین مواد غذایی خود استفاده میکند و هزینههای سوخت را در خیابانهای شلوغ قاهره ۴۰ درصد کاهش میدهد.
فناوری پایدار: نوآوری سبز به عنوان یک ضرورت اقتصادی
با تأکید COP28 بر آسیبپذیریهای اقلیمی منا، در سال ۲۰۲۶ شاهد تبدیل شدن فناوریهای تجدیدپذیر به محور مدلهای کسبوکار منطقهای خواهیم بود. مجتمع خورشیدی نور ورزازات مراکش – بزرگترین مزرعه خورشیدی متمرکز جهان – نمونهای از این تغییر است، در حالی که شهر مصدر ابوظبی از استارتاپهای کربن خنثی حمایت میکند. انرژی هیدروژن با تعهد عمان به سرمایهگذاری ۱۴۰ میلیارد دلاری برای تبدیل شدن به صادرکننده برتر هیدروژن تا سال ۲۰۳۰، شتاب بیشتری میگیرد.
دیدگاه متخصص: دکتر نوال الحسنی، نماینده دائم امارات متحده عربی در IRENA، خاطرنشان میکند: “پتانسیل خورشیدی منا میتواند تا سال ۲۰۵۰ بیش از ۵۰٪ از انرژی پاک جهانی را تولید کند. ۲۰۲۶ زمانی است که ما از طرحهای آزمایشی به راهحلهای مقیاسپذیر گذار میکنیم.”
جهش کوانتومی فینتک: از پرداختها به امور مالی تعبیهشده
بخش فینتک منا تا سال ۲۰۲۶ دو برابر شده و به ۴ میلیارد دلار خواهد رسید که این امر به لطف سومین نرخ نفوذ بالای گوشیهای هوشمند در جهان (۷۴٪) محقق میشود. چارچوب بانکداری باز بانک مرکزی عربستان سعودی و پروژه درهم دیجیتال امارات متحده عربی، خدمات فوق شخصیسازیشده را امکانپذیر خواهد کرد. به دنبال «ابراپلیکیشنهایی» مانند Tam کویت باشید که خدمات بانکی، تجارت الکترونیک و دولتی را با هم ادغام میکند – مشابه Grab در جنوب شرقی آسیا.
تغییر دهنده بازی: شبکه پرداخت فوری مصر، Meeza، در سال ۲۰۲۳، ۱.۳ میلیارد تراکنش را پردازش کرد و زمینه را برای اقتصادهای بدون پول نقد در سراسر شمال آفریقا فراهم کرد.
شهرهای هوشمند ۲.۰: فراتر از حسگرها تا اکوسیستمهای شهروند محور
در حالی که سیستمهای ترافیک هوشمند دبی در سال ۲۰۲۰ تیتر خبرها را به خود اختصاص دادند، شهرهای هوشمند ۲۰۲۶ بر معیارهای کیفیت زندگی تمرکز خواهند کرد. THE LINE عربستان سعودی (یک شهر ۱۷۰ کیلومتری بدون خودرو) با هوش مصنوعی محیط، دما/نور را بر اساس بازخورد بیومتریک تنظیم میکند. در همین حال، Maqta Gateway ابوظبی از بلاکچین برای کاهش زمان ترخیص کالا از بندر از چند روز به چند ساعت استفاده میکند.
نقطه داده: گارتنر پیشبینی میکند که ۷۰ درصد از دولتهای خاورمیانه و شمال آفریقا تا سال ۲۰۲۶ از هوش مصنوعی برای ارائه خدمات عمومی استفاده خواهند کرد، که این رقم در سال ۲۰۲۳، ۲۵ درصد افزایش یافته است.
فناوری سلامت: درسهای همهگیری به راهحلهای دائمی تبدیل شدهاند
سرمایهگذاریهای پس از کووید در حال ثمر دادن هستند: پلتفرم دادههای سلامت مالافی امارات متحده عربی اکنون ۹۰ درصد از کلینیکهای ابوظبی را به هم متصل میکند، در حالی که اپلیکیشن وزیتا عربستان سعودی ماهانه ۸ میلیون مشاوره سلامت از راه دور را مدیریت میکند. در سال ۲۰۲۶، پوشیدنیها از ردیابی تناسب اندام به مراقبتهای پیشگیرانه تغییر خواهند کرد – اداره بهداشت دبی قصد دارد مچبندهای مجهز به هوش مصنوعی را طراحی کند که خطرات دیابت را ۳ سال قبل پیشبینی میکنند.
منطقه منا در ۲۰۲۶
چشمانداز فناوری منطقه منا در سال ۲۰۲۶، همگرایی منحصر به فردی از چشمانداز بلندپروازانه، استعدادهای جوان و حل فوری مشکلات را نشان میدهد. از چارچوبهای اخلاق هوش مصنوعی در دبی گرفته تا کارخانههای آبشیرینکن خورشیدی در اردن، این روندها نه تنها کسبوکارهای منطقهای را شکل میدهند، بلکه درسهای جهانی در نوآوری پایدار و فراگیر ارائه میدهند.
همانطور که عبدالله السواحه، وزیر ارتباطات عربستان سعودی، ادعا میکند: «ما در حال ساختن یک اقتصاد دیجیتال هستیم که راهحلها را صادر میکند، نه فقط فناوری را وارد میکند.» برای کسبوکارها، این به معنای فرصتهای بیسابقهای برای همکاری، سرمایهگذاری و همآفرینی در یکی از پویاترین بازارهای فناوری جهان است.
